Segers Juweliers
Fancy coloured diamond
fancy coloured diamonds
Fancy coloured diamond

Als men in het woordenboek “fancy” opzoekt, staat daar als betekenis: fantasie, veelkleurig, voorliefde. En die voorliefde voor gekleurde diamanten bestaat al heel lang.
Veel langer zelfs dan de voorliefde voor kleurloze diamant, want in de geschiedenis valt te lezen, dat de minnares van de Franse koning, Agnes Sorel, in 1450 al een roze diamant kreeg van 5 crt. Toen al was men zich ervan bewust dat gekleurde diamant het summum was van de edelstenen. De Maharadja’s hebben zich altijd al geïnteresseerd voor de natuurlijk gekleurde stenen. Jean Babtiste Tavernier, de 17e eeuwse pionier van West-Europa, ging naar Italië en kwam terug met tien stenen, waarvan één zeer in het oog springend, die later de “Blue Hope” werd genoemd en de belangrijkste in de Franse kroonjuwelen werd. Tegenwoordig maakt hij deel uit van de collectie van het Smithsonian Museum in Washington. Vreemd genoeg echter werden daarna de gekleurde diamanten maar door zeer weinig mensen gewaardeerd en door het grote publiek als uitschot van de diamant beschouwd. Tot voor de Tweede Wereldoorlog werden er enkel grote en zuivere diamanten geslepen, die alleen door de echt rijken betaald konden worden. Na de oorlog kwam de welvaart weer terug en ging men ook kleine stenen slijpen in verschillende kwaliteiten en kleuren.

Begin jaren tachtig kwam er ook weer wat meer interesse voor de gekleurde diamant. De vraag nam zo’n enorme run, dat de prijzen pijlsnel de lucht in schoten door het beperkte aanbod dat er was. Toch zijn er door de jaren heen wel een aantal vooraanstaande mensen geweest, die altijd een passie voor gekleurde diamant hebben gehad. Onder hen zijn onder andere de Prinses van Wales en ook de grote juweliershuizen gaan langzamerhand ook deze bijzondere edelstenen verwerken in hun creaties. Maar doorgaans worden de stenen van redelijk formaat nog verkocht als “collectoritems”. Om een idee te geven wat voor prijzen de gekleurde diamanten kunnen halen, even een voorbeeld van een absoluut record: een roze diamant van 7,27 crt. werd in mei 1980 op een veiling gekocht voor 898.000 dollar, dit is hetzelfde als 123.000 dollar per crt. Een prijs die geen enkele andere edelsteen ooit bereikt heeft. Dit is natuurlijk een uiterste, maar het geeft een indruk wat een afstand er is tussen deze stenen en de witte diamant. Eigenlijk is het niet zo vreemd dat deze prijzen bereikt worden, want iedere gekleurde diamant is uniek, een tweede is zeer zelden in de wereld te vinden.

Het slijpen van gekleurde diamant

Normaal gezien zal men proberen om een steen zo licht mogelijk te maken, door hem volgens bepaalde ideale verhoudingen te slijpen en op die wijze het vuur in de steen te brengen. Bij gekleurde diamant gaat dit niet op. Voorop staat bij gekleurde diamant, dat de kleur zo intens mogelijk wordt. Men zal dus proberen het licht zo lang mogelijk in de steen te houden. Om dit te bereiken worden alle traditionele slijpvormen aan de kant gezet en ontstaan er vaak volledig afwijkende vormen van stenen. Belangrijk is, dat de steen een zoveel mogelijk egale kleur krijgt. Bij een traditionele markies slijpvorm zal er een kleurconcentratie in de punten ontstaan. Daarom zal deze aangepast worden en kan zelfs de kollet volledig uit het midden worden geplaatst of worden kroon- en paviljoenhoek aangepast.

Men zal echter wel proberen om de steen ook zoveel mogelijk schittering te geven, maar de kleur komt op de eerste plaats. Wanneer we dus een intens gele steen hebben, proberen we die kleur zoveel mogelijk te bewaren en daarna nog zoveel mogelijk schittering er in te brengen. Men zal soms toch iets van de kleur inboeten om de steen iets levendiger te maken. Waarom is die kleurdiamant zo mooi? Omdat hij het beste brengt van beide werelden, de wereld van diamant die glinstering en lichtweerkaatsing brengt die er bestaat in een mineraal en de andere wereld van de mooiste kleuren die er bestaan, zoals saffier, robijn en smaragd. Het gaat erom, om een perfect huwelijk van beiden te krijgen.

fancy coloured diamonds door FancyDiamonds.net
Beroemde gekleurde diamanten

Rood:
Een van de twee beroemdste rode diamanten, is de “Halphen Red”, die eens in het bezit was van een gelijknamige 19e eeuwse diamanthandelaar. Het gewicht was ongeveer 1 crt. Verder kennen we nog de 5,05 crt. “Red Diamond”. Deze steen met emerald slijpvorm, werd geslepen bij de gebroeders Goudvis in Amsterdam in de jaren ’20.

Groen:
De meest beroemde groene diamant is de “Dresden Green”, genoemd naar de stad waar hij al 200 jaar tentoongesteld is. De steen weegt 40,70 crt., heeft een peer slijpvorm en is appelgroen van kleur.

Blauw:
Er is geen bekender gekleurde diamant, dan de “Hope Diamond”. Een extreem blauwe diamant van 45,52 crt., die tentoongesteld is in het Smithsonian Museum in Washington.

Roze:
De “Agza Diamond” vindt zijn oorsprong in India. Het is een lichtroze steen met een gewicht van 32,34 crt. De “Hortensia” is een vijfkant geslepen steen van 30,53 crt. van een vale roze kleur, die onderdeel uitmaakt van de Franse kroonjuwelen en nu in het Louvre tentoongesteld is.

Geel:
De 10,73 crt. wegende “Eureka Diamond&rquo; is een geelachtige steen, maar dankt zijn bekendheid eigenlijk aan het feit, dat het de eerste in Zuid-Afrika gevonden diamant is en niet aan zijn kleur. De “Tiffany Diamond&lrquo;is een cushion geslepen steen van 128,51 crt. in het zeldzame kanariegeel en behoort toe aan Tiffany in New York.

Champagne:
De “Golden Giant” is een enorm grote champagne gekleurde diamant van 407,43 crt. en is in het bezit van Glick in New York. Verder kennen we nog de “Earth Star”. Deze peergeslepen steen heeft een gewicht van 111,59 crt., heeft een cognackleur en is in privé bezit.

Argyle diamonds

Ondanks de lange geschiedenis die gekleurde diamant heeft doorgemaakt, is de exploitatie van de Argyle mijn in Australië pas in 1985 goed op gang gekomen. De roze diamant, die tot dan toe gevonden werd, had meer een pastelachtige kleur en was het eigenlijk niet waard om “fancy coloured” genoemd te worden. Deze mijn is inmiddels uitgegroeid tot een immens complex met één der hoogste capaciteiten in de wereld. Het is zeer uniek, dat men zoveel roze diamant vindt in zulke grote hoeveelheden en het is te begrijpen, dat men een enorme variëteit krijgt in kleuren. Als een van de vormen van promotie van de Argyle diamant, heeft men ieder jaar de grootste, meest intens gekleurde en kwalitatief beste stenen apart gehouden en deze eens per jaar per gesloten opbod verkocht aan speciaal geïnteresseerden en andere genodigden. De verkopen gaan als volgt te werk:
Men organiseert een soort “sights” zoals De Beurs dat doet en iedereen kan een offerte maken. Die offerte steekt hij in een gesloten map en op zeker ogenblik wordt die map geopend. Degene die het hoogste bod heeft gedaan, krijgt de steen.

De eerste verkoop in 1985 was nog niet zo spectaculair wat betreft de stenen en hun bijbehorende prijzen, maar er was voldoende aanleiding om deze bijzondere manier van promotie voort te zetten. De tweede echter, was al veel interessanter door het grote aanbod en de bijzondere stenen, die een voor die tijd (1986), al astronomisch hoge prijzen bereikten. De derde verkoop was, zoals het hoort, nog sensationeler en groter opgezet. In het oog springend was een steen van 0,50 crt. die de kleur rood bijna benaderde en op het laatste moment door een oplettende werknemer van Argyle Diamonds uit een lot werd gered en zodoende niet zomaar als iedere andere steen in de handel terecht is gekomen. Het aanbod van die verkoop was 83 stenen, met een totaal gewicht van 59,66 crt. De vierde verkoop bood 85 stenen met een totaal gewicht van 67,59 crt, waarvan 24 stenen boven het crt. en twee stenen boven de 2 crt. Verder was het de eerste keer, dat er een steen van paarsachtig rood werd aangeboden. Bij de vijfde was het aanbod qua hoeveelheid stenen kleiner, echter het gewicht lag met een totaal van 64,46 crt. relatief veel hoger. Ook de kwaliteit wat betreft kleur en zuiverheid, de relatief grotere stenen (2 stenen boven de 3 crt.) en een steen van 0,57 crt, die door de GIA werd gecertificeerd als “donker grijsachtig violet” en een prijs haalde van 110.000 dollar/crt., maakte deze verkoop wederom tot een groot succes.

De verkoop begin jaren negentig was in vele opzichten een tegenvaller. Het aanbod en de kwaliteit was duidelijk beneden het peil van de voorgaande jaren. De zuiverheden waren lager dan anders, wat natuurlijk invloed op de prijs had. Toch was er nog een optimistische stemming, omdat is gebleken dat ook de lagere kwaliteiten gevraagd worden. Als deze trend zich voortzet is het maar de vraag of Argyle de vraag naar fancy coloured stones aankan.

Toepassing van gekleurde diamant

De vloeiende, symmetrische vormen van een ei heeft eeuwenlang de goudsmeden bezig gehouden. Zo ook raakte de Russische goudsmid Peter Carl Fabergé geïnteresseerd hiervoor en maakte met een voor die tijd (eind 19e eeuw) ongekend vakmanschap een tak van eieren voor de tsarenfamilie onder de naam “Imperial Easter Eggs”. Sinds zijn dood in 1920 hebben vele vakmensen geprobeerd om dit vakmanschap te evenaren. Een van de huizen die hierin geslaagd zijn, is het huis “Kutchinsky” in Londen. Zij hebben samen met de Argyle mijn in Australië met twee doelen, (nl. hun eigen vakmanschap aan de wereld tonen, gecombineerd met de promotie van de roze diamanten uit Australië) een meesterwerk afgeleverd.
Argyle heeft in Perth slijperijen waar een gedeelte van de opbrengst van de mijn naartoe gaat. De rest wordt verhandeld naar Londen of Antwerpen, waar zij ook verkoopkantoren hebben. In Perth echter wordt met de grootste toewijding en vakmanschap de crème de la crème van de roze diamanten geslepen om vervolgens via de jaarlijkse verkopen bij handelaren of verzamelaars terecht te komen.

De Kutchinsky familie vestigde zich in Londen, min of meer verdreven uit Polen in 1893. In de wijk East End begonnen ze een kleine juwelierszaak die goed ging lopen en hun in 1913 noodzaakte te verhuizen. In 1928 leidde Joe Katchinsky het familiebedrijf naar de top. Na de oorlog was de firma één der meest vooraanstaande in de wereld die zelf nieuwe methodes en technieken ontwikkelde. Door kleine shops aan boord van cruiseschepen kreeg de firma nog meer wereldbekendheid en was men inmiddels wederom moeten. Tegenwoordig heeft Katchinsky nog steeds een vooraanstaande positie en hebben ze na 100 jaar nog niet moeten inboeten aan vakmanschap.

“The Argyle Library Egg” is de grootste collectie van de zeldzame roze diamanten. Het is tevens een van de grootste creaties in goud van deze eeuw en het is absoluut een uniek stuk, ondanks dat men geïnspireerd werd door Fabergé. Het ei is 70 cm hoog en heeft een diameter van 27,5 cm. Het bevat 15 kg van 18 kt goud en heeft een totaalgewicht van 23 kg. De creatie is gedecoreerd met 20.000 diamanten met een totaalgewicht van 435 crt, waarvan 348 crt. in roze diamant. Het ei is samengesteld uit enkele honderden onderdelen en heeft meer dan 7.000 uren werk gekost. Via een elektronisch en mechanisch systeem kunnen de deuren van het ei geopend worden en wordt een miniatuur bibliotheek zichtbaar. De bibliotheek is compleet met geëmailleerde boeken en een tapijt van roze diamanten. Na een korte pauze draait de carrousel en wordt een portrettengalerij zichtbaar. Deze is volledig in de stijl van de 19e eeuwse tsaren gemaakt met, met emaille afgewerkte, portretten. Vervolgens draait de kern van het ei weer terug naar de bibliotheek en sluiten de deuren weer.
Dit ei is een van de grootste prestige objecten van de vorige eeuw geworden en heeft op een verrassende wijze de roze Argyle diamanten gepromoot.

Om een beter beeld te krijgen van hoe het in de wereld van gekleurde diamant gaat, volgt hieronder nog een interview met Eddy Elzas. Deze man is onlosmakelijk verbonden met “fancy coloured diamonds” en vertelde over de vele facetten van het diamantvak waarin hij gespecialiseerd is. Hij vertelde over de geschiedenis, het slijpen en de handel in gekleurde diamant. Eddy Elzas was een echte pionier op het gebied van gekleurde diamant en heeft, zoals men dat nu zegt, de renaissance in gekleurde diamant veroorzaakt. Als grootste en bekendste handelaar en verzamelaar kent hij dus het klappen van de zweep. In zijn kantoor staat één ding centraal: de regenboog! Van pennen tot koffiebekers en van wanddecoraties tot zitbanken: Kleuren maken hier de man.

Vraag: Is het mogelijk, dat de grote vraag en de astronomisch hoge prijzen die men op dit moment biedt voor kleurdiamant, slechts een trend is?
Elzas: Een trend is het zeker, maar het is geen tijdelijke trend. Je kunt het vergelijken met kunst. Men kan geen nieuwe Van Gogh meer schilderen, maar een Van Gogh zal nooit meer in prijs dalen, want de mensen die zo’n schilderij kopen hebben niet méér geld nodig, dus gaan niet verkopen om een boterham te krijgen, het kan hoogstens eens een enkele keer voorkomen. Met gekleurde diamant is het eigenlijk hetzelfde. Diegenen die het kopen, beseffen wat ze hebben en mijn clientèle zijn meestal zeer welgestelde mensen, die het geld hebben om het te kopen en het dus ook kunnen missen. Ze zullen niet verkopen, tenzij ze er hun prijs voor krijgen, maar bijna altijd moeten zij niets verkopen. Nee, gekleurde diamant is een waarde, die mijns inziens, en dat zeg ik niet om commerciële redenen, zeer stabiel is. Omwille van het feit dat er geen verplichte verkoop van dat artikel gebeurt en als het gebeurt, is het één op honderd of duizend, hetgeen geen markt beïnvloedt.

Vraag: Betekent dat, dat gekleurde diamant hoofdzakelijk wordt verhandeld als beleggingsobject of bestaat er wel een bepaalde voorliefde voor juist gekleurde diamant en zijn opmerkingen van u, zoals “How could I sell my children?” typerend voor die handel?
Elzas: Je hebt twee categorieën mensen hierin. Je hebt mensen die verhandelen vandaag gekleurde diamanten, morgen aardappelen en overmorgen satellieten. Het doet er niet toe wat het is, die doen het voor de poen. Dan heb je mensen zoals ik en er zijn er nog, die verzamelaars zijn en mensen, die kunnen kwijlen als ze diamanten zien, die mensen doen het niet commercieel. Wat je wel krijgt, maar dat is in iedere verzamelaars geest, of je nu in postzegels of antiek zilverwerk zit, op een gegeven moment krijg je zaken dubbel en als je dan iets nieuws ziet, dan ga je verkopen om dat nieuwe te kunnen kopen. Men raakt zo verwoed, dat je er een zaak in moet openen. Zo is het bij mij ook gegaan. Ik heb een bedrijf, dat handelt in gekleurde diamant, maar dat is niet mijn initiatief geweest, maar ik ben erin verplicht geworden. Ik ben begonnen met één gele diamant te kopen, dat was de mooiste gele diamant, die ik in mijn hele leven gezien had en toen ik de tweede kreeg, was die al mooier dan de eerste. Toen ik de derde kreeg, was die al mooier dan de eerste en de tweede en kon ik de eerste al gaan verkopen om nummer vier te gaan kopen.

Vraag: Betekent dat, dat er een vrij levendige handel is in die gekleurde diamant?
Elzas: Er is een vrij levendige handel in gekleurde diamant, maar dan hoofdzakelijk tussen de handelaren en dus niet tussen de particulieren. Ik koop van mijn collega’s, zij kopen ook bij mij en bij elkaar en de particulier komt er moeilijk tussen, want wij vinden het leuk en vinden het niet erg om het bij te houden. Hij vindt het leuk om te laten zien. Een gewone diamantair kan zijn hele brandkast verkopen en het interesseert hem niet wat erin zit, alleen wat hij eraan verdienen kan. Het is een aparte wereld. Investering, belegging, ik zou zo niet willen heten. Ik heb in een artikel geschreven, eind jaren zeventig: “A Canary is a rare bird, if you don’t intend to wear it, please let it fly”. Het hetzelfde, als je een Van Gogh hebt en je hangt hem niet op waar men hem kan zien, maar stopt hem in een kluis. Blijf er dan vanaf. Dat is ook de reden waarom ik mijn collectie gekleurde diamanten tentoon stel in publieke gelegenheden en niet in privé-instellingen.

Vraag: Wanneer een ruwe gekleurde diamant gevonden wordt, komt die dan binnen het bereik van particuliere kopers of wordt hij direct overgeleverd aan de handel?
Elzas: Ja, er wordt voor geknokt, er wordt echt voor gevochten om die ruwe diamant te krijgen. Tot voor tien, twintig jaar geleden, was men blij, dat men er vanaf kon geraken, nu niet meer. Niet alles is meer gebaat bij de “Sights”, die de Beurs organiseert. Mijnen die geen contract hebben of voor bijvoorbeeld 80% een contract hebben, kunnen hun goed ook op de vrije markt verhandelen.

Vraag: Is de voorraad gekleurde diamant onuitputtelijk?
Elzas: Nee, het is zeldzaam, niet alleen commercieel, maar ook effectief. Zeker wanneer we over de echte fancy colours praten, dus niet over de stenen die er zomaar tussen hangen. Wat bij mij fancy is, is een mooie intense kleur en de wereld zal er echt niet mee overrompeld worden.

Vraag: Promoot gekleurde diamant zichzelf?
Elzas: Het is onverantwoord om publiciteit te maken voor gekleurde diamant, want het aanbod sluit dan niet aan met de vraag. In 1981 zat ik in het ochtendnieuws “Goodmorning America”. Daar heb ik gezegd: “Breng mij een mooie vrouw en een man die haar vader kan zijn”. We zijn toen naar de juweliers in 47th street , de diamantstraat van de wereld, gegaan. Daar gingen we, ik zogezegd met m’n verloofde en haar vader, de winkels binnen en vroegen om een “Canary”. Men begon te fluiten en kwamen aan met de meest lelijke kleuren, want men wist niet waar we het over hadden. En nu we tien jaar verder zijn, is er nog niet veel veranderd en gelukkig maar, want we zouden de vraag toch niet aankunnen. Je kunt het niet gaan adverteren, want er zijn nu al problemen. Het gaat zelfs zover, dat men nu van Antwerpen naar Japan vliegt om een steen te zien.

Met deze slotopmerking wordt nog eens benadrukt, met welk een bijzondere materie we te doen hebben. Immers, met de moderne communicatiemiddelen van tegenwoordig is het vaak niet meer nodig de goederen te moeten zien om ze te kunnen beoordelen, maar met gekleurde diamant is dat nog wel zo. Het was een hele ervaring om te spreken met een men, die voor dit vak zoveel betekent en zijn liefde hiervoor niet onder stoelen of banken schuift.

Dit interview stamt uit 1991, opgenomen in een eindscriptie van V.T.S. Technicum Antwerpen.